TELEFERİKÇİ ALİ

  

  Ali YAYLI 1951 yılında Trabzonun Vakfıkebir İlçesinde doğdu. Köyün ileri gelen zatlarından olan merhum Yayluğu Mustafa’nın oğlu yine merhum Yunus YAYLI’ nın 3. çocuğudur. Annesi Şalpazarı’nın Tımara Köyü zatlarından Hüseyin AKTAŞ ‘ın kızı Emine hanımda yine rahmetli olmuştur. Anne ve babasının sağlığındaki anlatımlarıyla küçükken oldukça hiperaktif olan Ali usta ta o yıllarda yaptığı değişik icatlarla adından sıkça söz ettirmiş, bu nedenle de köylü ona mucit lakabını takmıştır.

   Askerden geldikten sonra kendi atölyesinde av tüfeği, kazma, girebi, nacak, kuzine gibi şeyler yaparak geçimini sağlamaya çalışan Teleferikçi Ali, zamanla bundan vazgeçerek yarım ve bir tonluk baskül imal etmeye başlamış çok uzunca bir süre bunu sürdürmüştür. Ancak zamanla teknolojinin hızlı gelişimiyle birlikte bu tip basküllerin yerini, elektronik kantarlara bırakması ve artık bu eski tip kantarlara rağbetin azalmasıyla birlikte bundan da vazgeçerek taşıt ulaşımın gitmediği yerlere teleferik (Bu civarda buna varagel derler) yapma fikriyle harekete geçip bugünlere geldi.

 

          Karadenizin incisi Trabzon İlinin Şirin ilçesi olan Beşikdüzü’ne bağlı ve ilçeye 18 İl merkezine de 63 km mesafede ortalama 800 metre rakımlı YENİCAMİ KÖYÜ kuzeyinde KALEGÜNEY, güneyinde Şalpazarı ilçesine bağlı KÖRÜSTEN, doğusunda yine Şalpazarı’na bağlı ÜZÜMÖZÜ, batısında ARDIÇATAK köyleri, güney batısında Eynesil’e bağlı DİZGİNE ile çevrilidir. Köyde yapılan son nüfus sayımına göre 274 kişi ikamet etmektedir. Yine yapılan son muhtarlık seçimini KILIÇ sülalesinden Pirağa KILIÇ kazanarak köye muhtar olmuştur. Köyün nüfusunun % 70’e yakını Özellikle İstanbul olmak üzere değişik illerde değişik iş kollarında çalışmakta olduğu düşünülecek olursa köy nüfusunun çok daha fazla olduğu anlaşılacaktır.

       Köy ismini 1985 yılında yapılan camiden almış ve 1988 yılında KALEGÜNEY Köyünden ayrılmıştır. Köyde buluna DAĞMAHALLE İLKÖĞRETİM OKULU öğrenci yetersizliği yüzünden kapatılmıştır. Bunda da genç nüfusun göçü etkili olmuştur.

       Köyde YAYLALI, YANIKLI, CINGITLI, ELMASLI, MERKEZ DAĞMAHALLE, YUSUFLU MAHALLELERİ bulunur. Bu mahallelerde YAYLI, YANIK, GÜMÜŞ, KILIÇ, KARA, DEMİR, KARACA, OLGUN, DURGUN, ÇAKMAK, AKTAŞ, DİRİ, KARADENİZ, DEMİRBAŞ, GÖREN, YARIMBAŞ sülaleleri oturmaktadır.

      Köyün yolu KÖY ALTI (Yeşilköy)’den itibaren toprak olup, Cami yanından başlamak kaydı ile 3 km ye yakını betonlanmıştır. Betonlama yıldan yıla peyderpey yapılmaktadır. 

      Köyün zirvesini teşkil eden ve 900 metre rakıma sahip KABALAK DAĞI mera ve gezi alanı olarak kullanılmaktadır. Burası çok güzel bir manzara ve tabii güzelliğe sahiptir. Ancak bu kadar güzel bir doğal yapısı olan bu yere hak ettiği değer yansıtılamamıştır. Burada bulunan tarihi Kabalak Çeşmesi buz gibi suyu ve mükemmel tadıyla adından çokça söz ettirmiştir. Bunun yanında Kabataş çeşmesi ve köy değirmeni tarihi yapılar olarak sayılabilir. Köyde İşletmeciliğini Şükrularından (Maytak) Mustafa Kara’nın yaptığı kahvehane bulunmaktadır.

       Köyde halkın geçim kaynağı olarak Fındık üretiminden söz edebiliriz. Ancak çok zor bir bakımı ve zahmetli bir uğraş olan fındık üretimi bu ürünün hak ettiği maddi karşılığın verilmediğini düşünen köylü halkında yılgınlığa neden olmaktadır. Bunun yanında son yıllarda Kivi üretimi ile köy halkı yakından ilgilenmekte ise de bu şu an maddi kaynak olarak değil, halkın bu sektöre olan ilgisi ve kendi ihtiyacını karşılamaktan öteye geçmemektedir. Köylü bunların yanında her yıl düzenli olarak yine ihtiyaçları için mısır, (Pancar)lahana,(Pezik) pazı,(Gartubu)Patates, (Pakla)Fasulye, Kabak, biber, patlıcan, kıvırcık, marul, pırasa, soğan, havuç gibi ürünler yetiştirmektedir.

    YENİCAMİİ Köyü’nden göç edenler yurdun değişik illerinde birçok iş kolunda değişik mevkilerde çalışmaktadırlar. Bunlar arasında Polis, Doktor, Öğretmen, hemşire, sağlık memuru, özel güvenlik ve havalandırma sektöründe çalışanlar örnek teşkil edebilir. Köyde kalanların bir kısmı da mevsimlik olarak Rize ve bağlı ilçelerinde faaliyet gösteren çay fabrikalarında çalışmaktadır. Bunların yanı sıra günlüğe giderek aile bütçesine katkıda bulunanları da unutmamak gerekir. Köyde hayvancılık alanında daha çok sığır, koyun, keçi, tavuk gibi hayvanları yetiştirmektedir. Hemen hemen her evde bir inek olmasına karşın, koyun, keçi ve tavuk gibi hayvanları bazı köylüler diğerlerinden daha fazla benimsemiştir.    

       Köyün değişik yerlerinden akan ırmaklar birleşerek Dağmahalle Deresini oluştururlar. Bu dere Kalegüney deresini takiben Ağasar deresiyle birleşir ve Beşikdüzü’nden Karadenize dökülür. Eskiden bu derede birçok balık türü yaşamaktayken şu an kimyasal artıkların verdiği zararlar ve bilinçsiz avlanma nedeniyle bu balık türleri artık yok denecek kadar azalmıştır.

Bitki örtüsü bakımından yeşilin bin bir tonunu üzerinde barındıran

       Köyde başta fındık ocağı olmak üzere kızılağaç, gürgen,  gargen, kestane, pelit, ceviz, taflan, kiraz, erik, dut, elma, armut, doruk, Ağu, çetürük, gibi ağaçlar bulunmaktadır.

  

       Teleferik birbirinden uzak iki yer arasında havada gerilmiş olan bir ya da birkaç kablo üzerinde kayarak yol alan asılı taşıta verilen isimdir. Teleferik genellikle bir vadi ve ulaşımı güç yükseklikler arasında kurulur. Basit anlamda teleferik ulaşımın çok zor olduğu genelde arazi yapısı sarp ve dağlık olan kesimler de özellikle yük taşımacılığında kullanılan sabit bir tel üzerinde makaralar vasıtasıyla kayarak hareket eden  ve bu makaralara bağlı bir kabinin hareket etme prensibine göre çalışan bir sistemdir.

        

 

 

       1- İki telli gidiş-gelişli teleferik:

       Yerini yeni ve modern teleferiklere bırakması nedeniyle artık pek fazla kullanılmayan bu sistem motorsuz olup iki tel üzerinde birbirine zıt yönde hareket eden kabin sistemleridir. Bir tarafa ağırlık konulduğunda ve hareket ettirildiğinde boş olan diğer kabinin tersi yönde hareket etmesiyle taşıma sağlanır. Fren sistemi sağlıklı olmadığından ve taşınmakta olan mala zarar verilebileceğinden artık tercih edilmemektedir.

 2-Tek telli makineden kumandalı teleferik

       Bu  sistem  makineden kumandalı olduğu ve frenaj sistemlerindeki güvenilirliği nedeniyle tercih edilen bir sistemdir. Elektrikli, benzinli ve mazotlu motorlar bu sistemde kullanılmaktadır. Hemen hemen her arazi şartına kurulabilir.   

3- Tek telli atlamalı teleferikler:

       Bu tip teleferik yine makineden kumandalı ve motorlu olup arazi yapısının sırt kesimlerinde bulunan atlama direkleri sayesinde yoluna devam eden bir sistemdir. Kullanışlı bir sistemdir maliyeti de çok fazla artırmamaktadır.

4-Yatay doğrultuda hareket eden teleferikler:

       Bu sistemde makine kumandalı eğimin sıfır olduğu ve kabinin her iki yöne de motor gücüyle hareket etmesi anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere diğer sayılan teleferiklerde iniş halinde değil çıkış durumunda motor gücünden faydalanılmaktaydı. Bu sistemde ise kabini her iki yönde de hareket ettirebilmek için motor gücünden yararlanmaktayız. Bu sistemde kolaylıkla kurulabilmektedir. Maliyeti çekici telin mesafesi iki ile çarpıldığından dolaylı olarak artmaktadır.

       Teleferiğin kurulacağı iki yer arasındaki mesafenin uzaklığına paralel olarak maliyetin 2000/5000 YTL arasında olabilceğini söyleyebiliriz.

 

 

 

YENİCAMİİ KÖYÜNE HAS TERİMLER

 

                    

TERİMLER:

 

Alamuk      : Güneş ışığının yakması, nem oranının azalması

Alaf             : Ağacın budanmış dalları, hayvanlara verilir.

Alemit        : Hızlı çabuk

Andır         : Beddua (Andır kalasıca)

Ayam         : Hava durumu(Ayam bozuk)

Ayakcavu : Leğen.

Aşak          : Eğceğin altındaki yuvarlak tahta, hızlı döndürmeye yarar.

Bad           : Tel örgü, dikenli tel.

Bayak       : Biraz önce, önceden.

Biyanda   : Bu tarafta.

Bakraç     : Kulplu yoğurt saklama kabı.

Bıldır        : Geçen yıl.

Buymak   : Çok üşümek.

Caplama  : Çöten yapımında kullanılan ince tahta.

Camadan : Büyük dokuma çuval, eskiler kullanırdı.

Cıdık         : Kuş tuzağı.

Cıngan      : Çingene.

Çangal      : Biçilen çayırları kurutmada kullanılan budaklı ağaç.

Çentiğ       : Bayanların içinde eşya taşıdıkları dokuma çanta.

Çivit           : Meyve çekirdeği.

Çevür         : Biçilen mısırların dipleri.

Çöten         : İçinde mısır kurutulan caplamadan yapılan yapı.

Çömen       : Mısır saplarının bir araya getirilmesi.

Çul              : Çuvaldan örtü, tente.

Çapula       : Ayakkabı.

Çırakman : Üzerine çıra ve gazyağı lambası takılan ağaçtan alet.

Çort            : Çalı çırpı, tikenlik.

Çağun        : Ayak izi.

Çeddek      : Alay kelimesi(Çeddek gözlü)

Çit hararı : Gazel sepeti.

Dastar       : Dokuma kilim.

Dombak    : İri (Dombak gözlü)

Dırmaç      : Yük taşımada kullanılan dokuma ip.

Daan          : Dokumayı yukarı kaldıran üç ayak.

Daun          : Beddua( Daun çıkasıca)

Eşün           : Sac üzerinde pişirilen çörek vs. çevirmeye yarar.

Eldeç          : Mısır dövülen tahtadan yapılmış alet.

Ecünnü      : Hayalet.

Evmek        : Acele etmek.

Eğcek         : Yün bükmede kullanılan ağaçtan alet.

Felek          : Ağaç veya demirden manivela.

Fraklı        : Dikenli telin açılır kapanır yeri.

Fırıldak    : Sırgan ezmede kullanılan ağaç alet.

Feşel          : Yaramaz çocuk.

Gelder       : Hayvanlara yem vermede kullanılan ağaç kap.

Gotmak    : İri.

Got             : Tahıl ölçmede kullanılan yuvarlak ölçü aleti.

Girebi        : Çalı ,dal kesmeye yarayan kesici alet.

Gapturma: Köpeklerin boğazına bağlanan kemer.

Gecün        : Paklanın dış kabuğu.

Gıran         : Tepe.

Garavu      : Fındık dallarını çekmeye yarayan ucu eğri ağaç.

Güdene     : Mısırın ayıklandıktan sonra kalan yeri.

Gödük       : Tomruk.

Gönümek : Meyvenin içinin yumuşaması.

Gapcuk     : Alay kelimesi(Gapcuk kafalı)

Gözçek      : Gözlük.

Hartama  : Eskiden evin çatılarının yapıldığı doruk ağacından tahta.

Harar        : Sepet.

Hebüle      : Böyle.

Hedik        : Karda batmamak için kullanılan yuvarlak alet.

Haşindi    : Şimdi şu anda.

Hoğurda  : Orada, şurada.

Iba             : Havanın nemli olması. Çayır taşınacak en iyi zaman.

İskemi      : Tahta oturak.

İbrik         : Bakır ve alimünyumdan içine su koyulan kap.

İşlik          : Gömlek.

İlistir        : Süzgeç.

Kerme      : Hayvan gübresi.

Kopca       : Düğme.

Kuzine     : Fırınlı soba.

Kütmek    : Ağaç odun parçası.

Körsele     : Bileme aleti.

Külek        : Hartamadan yapılan kap.

Kirke        : Bir tarafı sivri, bir tarafı yassı kazma.

Lula          : Değirmende suyu çarka vurduran ağaç alet.

Laum       : Dinamit.

Meci         : İmece, Yardımlaşma.

Mudul      : Filiz, sürgün.

Manila     : Kangırtmada kulanılan ağaç veya demir alet.

Otluk        : Çayırların bir araya getirilerek toplanması.

Pallavuç  : Çok hızlı dönen.

Patlauç    : Düdiklik ağacından yapılan nesne.

Pisik         : Kedi.

Pöşge        : Odun kömür sobası.

Seren        : Kilim ve dırmaç dokumada kullanılan tahta.

Saplik       : Kepçe.

Sıvın          : Lula üzerine takılan ince ağaç parça.

Sekmen    : Tahta oturak.

Sini            : Sohra.

Takunya   : Ayakkabı.

Tevek         : Fasülye ve kabağın büyüyen yeşil uzantısı.

Tekir          : Tahıl ve meyvelerin saklandığı yerden yüksek yer.

Tıfıl             : Ufak, minik.

Tokalak     : Bellenen tarlada toprak kütlesi.

Tam            : İçine gazel, çayır konulan yapı.

Üzmük       : İnce(üzmük başlı)

Virke          : Hayvan gübresi saçmada kullanılan alet.

Yalapmak : Kıvılcım oluşması, şimşek çakması.

Yal               : Hayvan yemi.

Yarmalık   : Mısırın ince kırılması.

Zahra         : Değirmene götürülen mısır çuvalı.

Zet               : Biraz sonra.

Zıpcuk        : İncecik.

 

AĞAÇ VE BİTKİLER:

 

Fındık, Kızılağaç,Gargen, Gürgen, Ceviz, Kiraz, Elma, Armut, Erik, Dut, Taflan, Doruk, Çituruk, Ağu, Sarıağu, Ihlamur, Vişne, Pelit, Pisiklik, Düdiklik, Ödü kızıl, Sırgan, Baldıran, Galdirik, Yavşu, Ölmez yavşu, Cinotu, Ebelik, Yiğidin, Cıbarca, Güllük, Bürük, Ahu dudu, Çal çileği, Böğürtlen, Töngel,   Külür, Kaz ayağı, Ayı darısı, Domuz aşağı, Sığır dili, Dana kıran.

 

ÖNEMLİ MEVKİİLER:

 

Gabalak, Uzun alan, Kabataş, Harmancuk, Kışu yurdu, İnönü, Kababöğürtlen, Kuvanlık düzü, Katırcı yeri, Kulacu düzü, Ağa konağı, Kadirin düzü, Sanıç, Köy gıranı, Bargan suyu, Saru düzü, Keçi yatağı, Kula bahçası, Dere tarla, Süleymanın yeri, Hıdır kaşı, Al deresi, Şahmeli düzü, Camı yanı, Yayla gıranı, Basun yeri, Karacu kızının yeri, Arufun gıranı, Çavuşun gıranı.

 

LAKAPLAR:

 

Alavuz, Cakıra, Balcu kızı, Ahmidu Muhammet, Topal Ali, Maytak, Porsun, Karaca, Gölgu, Ücül, Mütteyim, Hışım Ali, Dim Ali, Yanuları, Bekiru, Yaylu, Oflu, Cıngıduları, Küpcanu, Elmasu, Gebiçli, Gemük adam, Alaman, Partalu, Kırbaş, Tongaz, Pira, Tıkıl Osman, Emirin Murat, Kışna, Kaval, Yunus kızı, Lavaş Ali, Ütük, Helleş, Teyp, Domucağa, İbil, Mıkka, Şipil, Şilingir, Hattat, Dombak, Hallu.

 

YEMEKLER:

 

Pancar çorbası, Döşeme, Sarma, Kaynatma, Helle, Yağlaş, Bezgen yağlaşı, Ekmek ezmesi, Turşu çorbası, Fırın paklası, Göpre çorbası, Gö pakla çorbası, Darı çorbası, Gartubu haşlaması, Sırgan, Baldıran, Pırasa çorbası, Dizin yemeği, Külür yemeği, Bezelye kızartması, Pakla kavurnası, Kiraz, Galdirik, Taflan, Pezük, pakla, turşuları, Parça kabak, Sütlü kabak, ,Ağa darı çorbası.

 

KUŞ ÇEŞİTLERİ:

 

Garga, Alagarga, Atmaca, Doğan, Karatavuk, Cillik kuşu, Gualak, Serçe, Bıldırcın, İncir kuşu, Çulluk, Göğsü kızıl.

 

ESKİ AYLAR:

 

Ocak             : Kalandar

Şubat           :  Gücük

Mart             : Mart

Nisan            : Abul

Mayıs            : Mayıs

Haziran       : Kiraz

Temmuz      : Orak

Ağustos        : Ağustos

Eylül             : Hac ayı

Ekim             : Darı ayı

Kasım           : Üzüm ayı

Aralık            : Karakış

TELEFON GSM.

 

0505 482 83 12

 

0537 432 82 40

 

0546 464 95 44

 

E.POSTA:

 

ayhan_yayli61@hotmail.com

 

ayhan.yayli61@gmail.com

 

http://yenicamikoyu.sitemynet.com